فلسفه تاريخ دعوتيست  به انديشيدن پيرامون تاريخ! آيا تاريخ مولود اراده اي هوشمند است  و يا اينکه صرفا اتفاقاتيست  فارغ از محتوی و بی هيچ غايتی.

فلسفه تاريخ مذهبی رد خدا را در تاريخ می بيند و فلسفه تاريخ ماترياليستی روابط اقتصادی را محرکه تاريخ بر می شمرد.

بهر روی تاريخ برای آدمی نه تنها خاطره بلکه سرچشمه زندگيست و پايه ايست که  حيات بر آن استوار است.

 شايد از آن جهت به مطالعه تاريخ می پردازيم که وضع کنونی جهان را درک کنيم و مسئله آينده را بفهميم.تاريخ می خوانيم تا جهت اصلی را در يابيم و عنصر آگاهی تاريخی را کسب نماییم.

تمام اينها در دوران افول و بحران ها اهميت مضاعف می يابد آنچنان که به مدد تاريخ از تمام ابعاد تاريخ آگاه می شويم و وضع خود را بهتر از هميشه در می يابيم.انديشيدن فلسفی هم يعنی همين           "به خويشتن خويش  واقف  شدن ها".

تاريخ، انديشيدن و فلسفه ی  بلند را در زمان های انحطاط ممکن می سازد،امکانی که اميد و قوت قلب رهايی می آفريند!

   اسپند ،ماه محبوب من است به دو سبب.نخست اينکه مژده ی نوروز و گشايش و بهار  را می دهد و نفس های آخر زمستان و سرما را تصوير می کند و فرای تمام اينها تقويم و روز شمارش سرشار است از رخداده ها و روز هايی تاريخی که اسفند آبستن تمام آنهاست.اسفند  برای من مترادف است با سالمرگ پيشوای سياست ورزی ايرانی دکتر محمد مصدق ،هشت مارس روز جهانی زن و سالروز ملی شدن صنعت نفت.

 جنبش دانشجويی می تواند با تداوم شوک های پی در پی خود و استقبال از اين رويداد های تاريخی فضای سياسی بسته را اندکی بگشايند و در روزگار افول تاريخ اميد و قوت  قلب يابد.

دوستان انجمن اسلامی منتخب دانشجويان دانشگاه بوعلی سینای همدان امسال دست به کار شده اند و با ميزبانی برنامه اي چند روزه  به ابعاد ملی شدن صنعت نفت و نقش آن در تاريخ معاصر می پردازند.

از بخت ياری اينکه از من هم دعوت شده است تا به همدان بروم و پيرامون نقش دکتر مصدق به تفصيل صحبت کنم.

از اين روی تا پنجشنبه 9 اسفند در چند پست به بازخوانی فيش ها و مقالات و نوشته ها  پيرامون اين موضوع خواهم پرداخت و در اين بين از معرفی کتاب های جالب توجه در اين زمينه غفلت نخواهم کرد.

اميد است که مقبول افتد.

  پيشنهاد کتاب:"خاطرات آنتونی آيدن "ترجمه کاوه دهگان انتشارات فرزانه

آنتونی آيدن نخست وزير وقت انگلستان می نويسد:"ما را از ايران بيرون کرده بودند ،آبادان را از دست داده بوديم .قدرت و نفوذ ما در سراسر شرق ميانه متزلزل شده بود...صفحه ی 285

خبر سقوط مصدق زمانی به من رسيد که دوران نقاهت را می گذراندم.آنشب با خيال راحت ،شادمانه خوابيدم..." 

  و اما نقل يک خاطره:

احمد توکلی همسايه ماست!چند سال پيش در جمعی که من هم حاضر بودم پيرامون دکتر مصدق و آيت ا...کاشانی سخنرانی مفصلی کرد. در نهايت آسمان ريسمان بافی های به سبک خودش مصدق را مزدور و جاسوس انگليس خواند.

حسب نوع آدم های آن جمع و سنگينی فضا امکان و فرصت اعتراض برايم مهيا نشد اين ماند تا چند سال بعد که توکلی به واسطه کانديداتوری انتخابات نهم رياست جمهوری به دعوت بسيج دانشجويی به دانشگاه ما آمد و این بار نیز  سخنرانی پرشوری در نفی بی عدالتی و تبلیغ برنامه های آنچنانی خود کرد.

آن هنگام بود که به عنوان منتقد توکلی و مجلس هفتم در ضمن صحبت هايم به آن جلسه و حرف های ايشان نقب زدم.دکتر توکلی که اينبار قرارش بی قراری شده بود به صرافت افتاد و تمام حرف هايش را پيرامون دکتر مصدق پس گرفت و با لحنی غير مترقبه از او ستايش کرد.

با خود گفتم اين اصول گرايان چپ نمای برخاسته از دنده راست چه بی اصول شده اند .

1000 تعرفه رای اين جمع ارزش اين را نداشت که او  از سنگ تمامی که برای جريان سياسی مظفر بقايی،حسن آيت ، محمود کاشانی و فداييان اسلام گذاشته اين چنين عدول کند.

راستی اين اسامی را به ذهن بسپاريد پيرامونشان بيشتر خواهم نوشت...

زندگی بال و پری دارد با وسعت مرگ
برشی دارد اندازه ی عشق .
زندگی چيزی نيست ،که لب طاقچه عادت از ياد من و تو برود.

                                                                                    "سهراب سپهری"
                                                                * * *
اين شبها را با انتظاری وحشی در تمام وجودم به صبح می رسانم.
با هر فريادی آرام آرام به پستوی تنهايی هايم می خزم و آشفته تر از تشويش با خودم تمام آنچه که "من" نام دارد کلنجار می روم .
سال به ماه ،ماه به روز،روز به ساعت ،ساعت به دقيقه و دقيقه به ثانيه در نهايت بيهودگی تکثير می شود.

اينک خسته ام ،سرگردان.
تنها و خانه بدوش .
دلم کافه اي مي خواهد سرشار از آدمهايی اي از جنس آشنايی و صميميت
شايد آنوقت  مي شد به ميز کنار پنجره گشوده به حياط هميشه در خواب اکتفا کرد و  دود بهمن و پنجاه و هفت در دم و بازدم يک ريه که ديگر از ابديت  پر و خالی نمي شود فرو کرد.
همچنان می انديشم به معصوميتی از دست رفته و ديوار های افراشته انتظار...

                                                               * * *
به کودکی هايم سفر ميکنم به شهوت "بيشتر دانستن" های لعنتی که بعد ها مکافاتی بود پيوسته و دردناک برای يک زندگی نارس!
چه بگويم که شرمسارم .از نسلی که متعلق به آنم ،از فرزندانی ناديده که روزگاری برايشان خواهم گفت؛ "از رنجی که ميبريم".من از خود خدا شرمسارم...
جوانی ام ،احساسم ،انديشه ام و تمام بودم به "سياست"،اين نمی دانم چند هجايی هر جايی گذشت.

به خواندن و نوشتنی بيهوده

به گفت و شنودی بی ثمر

 به امام زاده که نه تنها شفايی نداد که قوز بر بالای قوز سرگردانی هايم افزود ...

آمدم نبود ،نياييد که نيست...
بايد پناه برد به آنچه که از خدا در ذهن هامان بنا کرده ايم :از معمای شهريار/از مطلق بودن حاکميت يا مطلق بودن حاکم/از ماترياليستی تاريخی و بهره کشی سرمايه دارانه/از آزادی سياسی تا آزادی واقعی...
هوا سرد است ،دستهايم را بر هم مي سايم .دیگر شيشه های عينکم بخار گرفته. باد می وزد و اینبار یاد گرفته ام که کلاهم را دو دستی بچسبم...
                                                                        

 
 

هر کجا باشم
آسمان مال من است .
پنجره ،فکر ،هوا ،عشق ، زمين مال من است.
چه اهميت دارد
گاه اگر می رويد
قارچ های غربت
                                           * * *
 شمايل اين خانه ی مجازی هم دستخوش دگرگونی شد ...کاش انديشه و کردارمان هم فرصتی می يافت تا به همين راحتی با چند کليک ساده تحول يابد.
انتخاب ،گذار، انتظار و شکيبايی ... تمام آنچيزيست که مي توان در مورد فلسفه اين انتخاب گفت.گذار ما بسوی فرداهايی بهتر حرکتيست روشن، بر آمده از انتخابی درست که بر بستر زمان و شکيبايی  مهيا می شود.

راستی "اين راه را نهايت صورت کجا توان بست!"

ابری نيست
بادی نيست
می نشينم لب حوض :
گردش ماهی ها ،روشنی،گل،آب.
پاکی خوشه ی زيست...
                                         * * *
نور در کاسه مس چه نوازش ها می ريزد!
نردبان از سر ديوار بلند ،صبح را روی زمين می آرد.
پشت لبخندی پنهان هر چيز .
روزنی دارد ديوار زمان،که از آن چهره من پيداست...

                                                                              سهراب سپهری

 دو قدم مانده به صبح به گمانم دلنشين ترين برنامه ی اين سالهای رسانه همگانيست که با اجرای متمايز محمد صالح علا هنرمند برجسته سعی دارد نگاه به نسبه جامعی به مقوله فرهنگ و هنر داشته باشد.
تفکيک مشخص زمان برنامه به بخش های گونه گون و پخش وله و نماهنگ و گزارش های بر آمده از متن اجتماع و فرهنگ ايرانی و رويکرد مناسب به سينمای جوان و پخش فيلمهای کوتاه ،همه و همه نويد بخش تولد برنامه ايست غير متکلف که فرهنگ را از حاشيه به متن ارتباطات انسانی گسيل می دارد.
حضور چهره های ماندگار و البته در محاق عرصه فرهنگ و هنر ويژگی ممتازيست که براحتی از آن نميتوان گذشت .
چيدمان زمانی و فضايی برنامه از زمان پخش تا شکل و فرم وله ها و نحوه اجرا ،نمايه دغدغه های انسان هاييست از جنس فرهنگ و هنر که معاشرت با نماد های فرهنگی يک اجتماع را در ارتقای آگاهی ها  تجويز می کند.
دکور و مبلمان به کلی متفاوت دو قدم مانده به صبح ياد آور تلاقی سنت است و مدرنيسم در دل جامعه اي شبه مدرن.

از آنجا که با حوض آبی رنگ کوچک ايرانی با فواره اي شره کنان سنت را، معماری ايرانی را، به رخ می کشد و با دريچه هايی نيمه گشوده از قرص و هلال های متفاوت ماه ،امتداد شب و شکيبايی و اميد صبح را ياد آور می شود و در بطن تمام اينها با استفاده از رنگهايی با کنتراست بالا و  مبلمانی  نوين به همراه  ادبيات کلامی و آيتم هايی وارداتی روحی مدرن را در دل اين کالبد می آفريند.
فرای از تارنمای قابل قبول دوقدم مانده به صبح ،اندک جستجويی در دنيای مجازی اقبال چشمگير  طبقه متوسط ايرانی  به اهتمام برنامه سازانی هویت طلب را آشکار می سازد و اين شايد تمام آن چيزيست  که امتداد شبهايم را  راس ساعت يازده به شبکه چهار رسانه همگانی می رساند که

اما صبح ديگری در راه است...

  هر سال ناگهان چه زود دير می شود و انقلاب اين کودک نوباوه در کوچه های همين حوالی سرد و تاريک دوباره پرسه می زند و ريسه های خود را بر در و ديوار کوتاه و نمور بی تفاوتی يک اجتماع دوباره می آويزد.

با پرچم های افراشته ناوگان واحد اتوبوسرانی بود که ذهنم به روزهای کودکی سرک کشيد ، خاطراتی سراسر رنگی از يک دهه متمايز در هر سال!

از طعم شيرين آب نبات هايش و ديوار های آغشته به روزنامه های کهنه ی کاهی،از قسم به اسم آزادی تا لاله هایی به خون خفته...

از قبرستان هايی آباد تا احساس گمشده در رجعت به سرزمين مادری!

 نسل سوم  انقلاب در پس تجربه سی سال روزگار خاکستری نسبت خود را با مفهومی سه هجايی و البته بر آمده از ديالکتيک چپ به نام انقلاب يافته است،نسل ما شايد آبست و انقلاب آتش...

همچنانکه به روشنی دريافته ايم کشتزار يک انقلاب گياهی جز خشونت و ويرانی و استبداد ثمر نمی دهد.

شايد در پس تمام اين سی سال تمرين مداوم استقلال و آزادی و تمام دستاورد های ناخواسته يک انقلاب از برادر کشی و انسداد داخلی تا جنگ و جبهه های خونين زمان آن فرا رسيده باشد تا گفتمان متکلمان وحده نشسته بر سرير قدرت در معرض نقد جدّی قرار گيرد.

براستی که چه ميزان و با به چه نسبتی به اهداف و آرمانهای انقلاب57 دست يافته ايم؟کاش پيش از حساب پس دادن به پروردگار قدری با خود صادق بوديم و فرای تمام اين جبروت و تقدس ساختگی به حافظه تاريخی خود تلنگر می زديم...

بادبادک های کودکان آزادی

                                             روزی

                                                      در خيابان انقلاب 

                                                                                   افراشته

پ .ن)دوست خوبم فرشاد دوستی پور پس از تحمل بيش از پنجاه روز چهارسوی افراشته زندان عاقبت آزاد شد.همزمان با نوای اذان بود که خبر خوش آزادی اش را شنيدم ،اين دل انگيزترين اذانی  بود که به تمام عمرم شنيده بودم.

 پ.ن دیگر)احمد بورقانی رفت .خبری  ناگهانی و باور نکردنی ...چه بگويم که واژه ها يخ مي زند مدام.

چه ميتوان کرد جز آرزوی آرامش برای برای روح او  و شکيبايی و اميد برای سهام الدين بورقانی نازنين...

از تهی سرشار
جويبار لحظه جاريست
پنجره بازست و آسمان پيدا...          
قليان اين تنهايی لعنتی و انبوه کار های نشده آزارم می دهد .
گاه و بيگاه آرزو می کنم کاش آن يک باری را که تا حوالی خيابان مرگ رفته بودم بازگشتی مرا نبود و...
بگذريم ...اين دل پر         اين نگاه خسته      اين واژگان بی قرار     همه به کناری
مرگ می گويد :هوم! چه بيهوده
زندگی می گويد :اما  بايد زيست 
                                       بايد زيس      
                                                 بايد...
پ.ن)"ای نخورده مست"         لحظه ديدار نزديک است.بر اخوان بزرگ درود و ديگر بدرود.               

به سراغ يهودي ها رفتند

 من يهودي نبودم، اعتراضي نكردم

 پس از آن به لهستاني‌ها حمله بردند

 من لهستاني نبودم و اعتراضي نكردم

 آنگاه به ليبرالها فشار آوردند

 من ليبرال نبودم، اعتراضي نكردم

 سپس نوبت به كمونيست‌ها رسيد

 كمونيست نبودم، بنابراين اعتراضي نكردم

 سرانجام به سراغ من آمدند

  هرچه فرياد زدم كسي نمانده بود كه اعتراض كند

 - برتولت برشت- 

دهم بهمن از سوی برخی دوستان وبلاگ نويس روز اعلام همبستگی و حمايت بلاگستان از دانشجويان دربند نامگذاری شده است.اميدوارم در فردا های سرزمين مادری کسی به جرم انديشيدن و فلسفيدن حقيقت  و بيان  آن زندان را تجربه نکند.

پ ن )فرای از اين زندان رفتن ها و آمدن ها کميته های انضباطی و احکام سنگينشان به  حربه ديگری در حصر فعالين دانشجويی مبدل  شده است.تنی چند از دوستان ما در دانشگاه علامه مجددا تعليق خوردند. محروميت از تحصيل شيما فرزاد منش، عسل اخوان ،اميرحسين ايرجی،  امير يعقوبعلی و سليمان محمدی  آنچنان غير انسانی و نا عادلانه است  که حاجتی به بيان ندارد.کاش عمله استبداد ميدانست که با اين احکام ره به جايی نخواهد برد.
پ ن ديگر)حمزه غالبی از دوستان خوب من است و البته از کادر های دانشجويی مشارکت .حمزه ضمن نوشته اي در وبلاگش شديدا به تحکيم تاخته است.متن نوشته و کامنت پاسخ من رااينجا  و در کامنت ها بخوانيد.

پ ن آخر)باقی بقایتان...

مشت می کوبم بر در
پنجه می سايم بر پنجره ها
من به تنگ آمده ام از همه چيز
از شما "خفته چند"
چه کسی می آيد با من فرياد کند
                                             فريدون مشيری
احساس نوستالژيک من به يک سرزمين بر خدا پوشيده نيست از شما چه جای پنهان.
فلسطين را می گويم سرزمين اساطير و شايد کهن تر از تمام تاريخ!
خاستگاه اديان آسمانی و اين روزها و ديروز ها صحنه نزاع و تخاصم پيروان آنها.
گروهی فلسطينش می خوانّد و جماعتی مدعی از آن به اسرائيل "سرزمين موعود "ياد می کنند.
قلب تپنده تاريخش را يهود اورشليم ميخواند و عرب بيت المقدس می نويسد .
باری در آخر تمام آنها که بر طبل اختلاف می کوبند بر فراز يک تپه "او "را نيايش می کنند،خواه پشت يک ديوار،گاه زير يک گنبد طلايی و  يا بر سر مقبره يک پيامبر!
ذهن ما از همان کودکی با يک تصوير بداهه ی خيابانی باريک ،کرکره های افکنده و چفيه راه راه جوانان سنگ افکن،به فلسطين و تمام آرمانش گذشت.
 به آوارگی و خانه خرابی مردمان يک سرزمين ،به ديوار های ممتد جدايی، به خشونت  بر آمده از جان به  لب رسيده و اين تمام قصه تباهی آرزو های کودکان ديروز ،امروز و شايد فرداست...
اينروزها نيز بر خلاف تمام ژست های ديپلماتيک و صلح خواهانه ، مدعی و ياغی با باژگونه کردن حقيقت هرمان و مصيبت به کودکان فلسطينی پيشکش می دارند.
در خبر ها خوانده ایم و دیده ایم :غزه سرد و خاموش چشم به راه وجدان های بيدار بشريست آنها که تمام  حقيقت را  بی هیچ کاست و کمی ،منصفانه می نگرند.

بگذریم...
برای اين سرزمين و مردمانش، يهودی، مسلمان، مسيحی...
از کوچه های باريک قدس شرقی  تا شاهراه های مدرن تل آويو
از کرانه شرقی رود اردن تا سواحل نيلگون مديترانه حيفا
از مزارع زيتون شبعا تا باغات مرکبات الخليل
صلح و آرامش آرزو می کنم.

سخن از پچ پچ ترسانی ظلمت نيست
سخن از روزست و پنجره های باز و هوايی تازه
و زمينی که ز کشتی ديگر بارور است
و تولد و تکامل و غرور
 سخن از دستان عاشق ماست که پلی از پيغام عطر و نور و نسيم
بر فراز شبها ساخته اند
                                                              فروغ فرخزاد
  به گمانم نوشتن در دنيايی مجازی و پر افسون بسیار دلچسب تر از رسانه های مکتوب ديگر  باشد.آنجا که ديالوگ هايی با مخاطبانی نامحدود جايگزين مونولوگ های  اينک کسالت بار و کم تيراژ  می شود.
 ویژه آنکه با پست هر نوشته اي فقط با چند کليک ساده چشم براه بازخورد اثرت می نشينی و لينک"اين اتفاقی که می افتد"تو را به گونه اي ديگر از روابط مدرن می کشاند آنجا که صداقت و تداومش کم از بديل های پيشين ندارد.
باری این روزها به مدد تمام اين ارتباطات مدرن و تداوم آشنايی هاست که دوستان خوب و نازنينی را اينجا و گاه فرای از جغرافيای سرزمين مادری يافته ام.
حلقه دوستانی که در دايره تنگ نام و ننگ و مرام و انديشه گرفتار نيامده است.
پوشیده نیست که از يکايکشان به فراخور بضاعت اندکم سپاسگذارم و خداست که ميداند چگونه بودشان اميدبخش تکرار تمام روزمرگی هايم است.
در سايه غيبت چند روزه ام از بلاگستان فارسی بود که دريافتم چگونه به پيگيری و خواندن نوشتارشان عادت کرده ام. 

 گفتنیست برای انجام پاره اي  کارهای اداری و ديدار با دوستان چند روزی را همدان بودم.مشاهده پويايی نسبی و تاثير گذاری  دوستان بر فضای دانشگاه و دانشجويان نکته مهميست که نبايد به سادگی از آن گذشت.

 ديدن یاران  نازنين و فعالين دانشجويی  حال و سابق  و ابراز لطف آنها بسيار اميدبخش و انگيزاننده بود. از بچه های خوب دانشکده  های مختلف، از دکتر فخرالدين حيدريان  مسئول سازمان ادوار تحکيم    همدان و دبير سابق انجمن اسلامی ، از مهندس ميثم ساريان گرامی ،مهدی زمانی،رضا جعفريان ،ساسان منبری ،مهران تاجدار ، امين نظری ،محمد صيادی   و مجيد مختاری  گرامی و خلاصه تمام دوستانی که یادشان در این مجال نمی گنجد  بسيار ممنونم.

 در ميان سرما و سکوت همدان اين شهر نفرين شده تمام قيل و قال ها ياد بسياری را گرامی داشتم ،آنها که جايشان بسيار خالی بود و ليک ذهنم به حضورشان گواهی ميداد...